Zwrot ¾ opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym – opinia

Ustawą z dnia 14.12.2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 21, poz. 123) ustawodawca znowelizował ustawę z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej UKSC). Dla niniejszej opinii istotne kwestią są dwie zmiany, które niesie ustawa, a które dotyczą przepisów regulujących wysokość opłat od pozwów w postępowaniu upominawczym oraz przepisu regulującego zwrot ¾ opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym w sytuacji, gdy uprawomocnił się nakaz zapłaty.

Pierwsza kwestia uregulowana jest w art. 19 ust. 2 UKSC, który przed nowelizacją stanowił, iż „czwartą część opłaty pobiera się od pozwu w postępowaniu nakazowym lub upominawczym, z wyłączeniem spraw podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym”, w którym to postępowaniu pobiera się opłatę stałą określoną w art. 28 UKSC. Po nowelizacji przepis otrzymał brzmienie: „czwartą część opłaty pobiera się od pozwu w postępowaniu nakazowym”. W oczywisty sposób wynika zatem z nowego brzmienia tego przepisu, że od 10.03.2007 r. (dzień wejścia w życie noweli) jedynie od pozwów w postępowaniu nakazowym pobierana będzie ¼ części opłaty, natomiast w pozostałych postępowaniach (upominawczym, gospodarczym, uproszczonym i zwykłym) pobierana będzie od pozwu cała opłata.

W związku z tą zmianą dokonano również korekty art. 19 ust. 4 UKSC, który przed nowelizacją stanowił, że:

„Trzy czwarte części opłaty pobiera się od:

  1. pozwanego w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym;
  2. powoda w razie prawidłowego wniesienia przez pozwanego sprzeciwu przeciwko nakazowi zapłaty wydanemu w postępowaniu upominawczym”.

Po nowelizacji przepis stanowi, że: „Trzy czwarte części opłaty pobiera się od pozwanego w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym”. Zmiana ta jest konsekwencją przyjęcia rozwiązania, wedle którego w postępowaniu upominawczym już od pozwu pobierana będzie cała opłata, a nie tylko ¼ części tej opłaty.

Zmiana ta dotyczy jednak jedynie spraw w postępowaniu upominawczym, które nie są równocześnie rozpoznawane w postępowaniu uproszczonym, a więc opłat uiszczanych na podstawie art. 19 ust. 2 UKSC w zw. z art. 13 UKSC. Do opłat w sprawach rozpoznawanych równocześnie w postępowaniu upominawczym i uproszczonym stosuje się bowiem art. 28 UKSC, w związku z czym powód od początku obowiązywania UKSC z 2005 r. jest obowiązany do uiszczania całej opłaty, a nowela w tym zakresie niczego nie zmienia.

Zamysłem ustawodawcy, który w powyższy sposób zmienił zasady uiszczania opłat od pozwu w postępowaniu upominawczym, była chęć przyspieszenia postępowania. Skutek ten miał zostać osiągnięty dlatego, że zgodnie z obecnymi regulacjami sąd nie będzie już wzywał powoda do uzupełnienia opłaty od pozwu w razie wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym (lub w razie skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawie z uwagi na brak podstaw do wydania nakazu zapłaty), bowiem opłata ta będzie od razu uiszczona przy wniesieniu pozwu. Rozwiązanie to powoduje, że opłata należna od pozwu w postępowaniu upominawczym wzrosła w porównaniu do poprzednich uregulowań, co z kolei nie było zamiarem ustawodawcy. W związku z tym dokonał on również zmiany w art. 79 ust. 2 pkt 2 UKSC przez dodanie w tym przepisie nowego punktu oznaczonego literą c) w brzmieniu: „Sąd z urzędu zwraca stronie trzy czwarte uiszczonej opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym, jeżeli uprawomocnił się nakaz zapłaty”. W ten sposób złagodzone zostały skutki nowelizacji, gdyż powód w końcowym rachunku zapłaci tyle samo, tylko że szybciej i zamiast obracać środkami samodzielnie będzie zmuszony do przekazania ich Skarbowi Państwa.

Wprowadzone rozwiązanie, polegające na obciążeniu powoda obowiązkiem uiszczania całej opłaty już przy wnoszenia pozwu, w założeniu miało prawdopodobnie dotyczyć tylko spraw, w których doszło do zmiany zasad uiszczania opłat od pozwu, a mianowicie tylko takich spraw, w których przed nowelizacją opłata uiszczana była na podstawie art. 19 ust. 2 UKSC w zw. z art. 13 UKSC. W moim przekonaniu jednak, nawet jeśli taki był zamiar ustawodawcy, to nie udało się go osiągnąć z przyczyn, o których poniżej.

Regulacja wprowadzona w art. 79 ust. 2 pkt 2 lit. c) UKSC usytuowana jest w Tytule II „Opłaty”, w Dziale 9 „Zwrot opłat”, co wskazuje, że dotyczyć ona powinna wszystkich rodzajów opłat. Wniosek taki potwierdza analiza samego przepisu, w którym mowa jest ogólnie o opłatach, bez rozróżniania ich na stosunkowe czy stałe. Zaznaczenia wymaga również, że brak rozróżnienia na rodzaje opłat dotyczy nie tylko zwrotu ¾ opłaty w razie uprawomocnienia się nakazu zapłaty, ale wszystkich przypadków zwrotów opłat, uregulowanych w art. 79 UKSC (np. zwrotu połowy opłaty od pisma wszczynającego postępowanie w instancji, w której sprawa zakończyła się zawarciem ugody sądowej). Za K. Gonerą można zatem stwierdzić, że art. 79 UKSC dotyczy opłat, o których mowa w art. 3 ust. 2 UKSC (por. K. Gonera, Komentarz do ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Warszawa 2006, str. 223).

Nie można w tej sytuacji uznać, że akurat art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. c) UKSC miałby dotyczyć wyłącznie opłat stosunkowych, bowiem konsekwentnie należałoby takie rozumowanie zastosować do pozostałych przypadków wymienionych w art. 79 UKSC. Takie z kolei rozumowanie nie znajduje oparcia w przepisach.

Należy również mieć na względzie, że art. 79 UKSC posługuje się pojęciem opłaty uiszczonej, a nie opłaty należnej, co oznacza, że wysokość zwrotu oblicza się na podstawie opłaty rzeczywiście zapłaconej, a nie opłaty, którą w danym przypadku strona winna była uiścić. Stanowisko takie znajduje poparcie w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 02.02.2004 r., I ACz 1993/03, wydane na gruncie w zasadzie identycznego w treści art. 36 dawnej ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (d. UKSC). Sąd Apelacyjny stwierdził w uzasadnieniu tego postanowienia, że art. 36 ust. 2 d. UKSC nakazuje zwrot połowy rzeczywiście uiszczonego wpisu (obecnie opłaty – dop. TW), a nie wpisu należnego, a kwota pozostała po zwrocie może być niższa od połowy należnego wpisu od pisma.

W związku z tym stwierdzić należy, że na skutek zwrotu ¾ opłaty uiszczonej od pozwu w postępowaniu upominawczym, faktycznie zapłacona opłata będzie mogła wynieść mniej niż 30 zł, o których mowa w art. 13 i 28 UKSC. Wniosek taki wypływa właśnie tego, że w obu tych przepisach mowa jest o opłacie należnej, natomiast w art. 79 mowa jest o opłacie uiszczonej.

Wsparcie takiego rozumowania można znaleźć w rozwiązaniach dotyczących np. powództwa o rozwód. W takich sprawach opłata od pozwu jest stała i wynosi 600 zł, ale możliwe jest odzyskanie połowy tej opłaty, jeśli orzeczenie rozwodu nastąpi na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie. Po uprawomocnieniu się takiego wyroku rozwodowego powodowi służyć będzie roszczenie o zwrot 300 zł, a więc faktycznie uiszczona opłata wyniesie jedynie 300 zł (por. K. Gonera, Komentarz do ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Warszawa 2006, str. 253) .

Trzeba też zwrócić uwagę na to, że teoretycznie możliwa jest taka interpretacja, zgodnie z którą art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. c) UKSC, dotyczy tylko spraw rozpoznawanych wyłącznie w postępowaniu upominawczym, a nie dotyczy tych, które są rozpoznawane równocześnie w postępowaniu uproszczonym.

Podkreślenia jednak wymaga, że nigdy nie występuje taka sytuacja, w której sprawa jest rozpoznawana wyłącznie w postępowaniu upominawczym, bowiem albo jest ona rozpoznawana w postępowaniu upominawczym i zwykłym, albo w upominawczym i uproszczonym. Z uwagi na to, że jedynym miejscem w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w którym występuje pojęcie „postępowanie upominawcze” jest właśnie art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. c) UKSC należy stwierdzić, że UKSC nie reguluje samoistnej podstawy do ustalenia opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym. Określenie wysokości tej opłaty wymaga zatem w pierwszej kolejności ustalenia czy sprawa toczy się równocześnie w postępowaniu zwykłym – wówczas zastosowanie znajdzie art. 13 UKSC, a opłata będzie miała charakter stosunkowy – czy też równocześnie w postępowaniu uproszczonym – wówczas zastosowanie znajdzie art. 28 UKSC, a opłata będzie miała charakter stały. W obu przypadkach zastosowanie do tej opłaty znajdzie art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. c) UKSC, gdyż pojęciem opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym należy objąć wszystkie rodzaje opłat, które mogą być uiszczone od pozwu w takim postępowaniu, a nie jedynie niektóre z nich. Interpretacja przeciwna stałaby ponadto w sprzeczności z wcześniejszymi argumentami, zgodnie z którymi „opłata” w rozumieniu art. 79 UKSC dotyczy wszystkich kategorii opłat.

Podsumowując stwierdzić można, że brak jest podstaw normatywnych do tego, by odmówić zwrotu ¾ opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym, jeśli uiszczona opłata była opłatą stałą. Brak jest jednak jakichkolwiek wypowiedzi doktryny lub orzecznictwa na ten temat, co jest zrozumiałe z uwag na dwutygodniowy żywot przepisu art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. c) UKSC i fakt, że żądania zwrotu dotyczyć będą mogły jedynie spraw wniesionych po 10.03.2007 r., w których nakaz zapłaty się uprawomocnił (jest wielce prawdopodobne, że obecnie nie ma w całym kraju ani jednej takiej sprawy).

About these ads

Odpowiedzi: 2 to “Zwrot ¾ opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym – opinia”

  1. Roman Gładysz Says:

    To przedstawię kilka moich uwag w temacie opłat od nakazów upominawczych wydanych w postępowaniu uproszczonym:
    1. Dla mnie najdziwniejsze jest to, że nie można wydawać nakazów zapłaty częściowych w zakresie roszczenia głównego, ale wychodzi z ustawy o kosztach, że sąd ma w „pamięci” od pobranej stałej opłaty odjąć jej 3/4 i taką opłatę zasądzić w nakazie. Jedyny trop prowadzący do takiego rozwiązania to komentarz do ustawy o kosztach autorstwa Pani Gonery.
    2. Nie jest to rozwiązanie zbyt czytelne dla stron ani też dla sądu. Znam przypadki, że dwa sądy w tym samym okręgu różnie to rozstrzygają. Zdarza się, że sędzia i referendarz w jednym sądzie inaczej formułują nakazy.
    3. Moim zdaniem powinno być tak, że nakaz zapłaty to nakaz zapłaty. Sąd go wydaje wg żądania powoda albo kieruje sprawę do trybu zwykłego. Odejmowanie 3/4 opłaty jest zbędne, tym bardziej, że przepis obliguje do zwrotu opłaty w przypadku prawomocnego nakazu, a nie wydanego.
    4. Jeszcze też nikt nie zauważył, że w przypadku zwrotu z urzędu 3/4 opłaty sąd powinien wydać postanowienie albo przewodniczący zarządzenie albo referendarz postanowienie. Tak więc kolejny raz postępowanie uproszczone nie jest wcale uproszczone.

  2. Zapadła uchwała dotycząca zwrotu opłat od pozwu « Tomasz Waszczyński Says:

    [...] Zwrot ¾ opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym – opinia [...]

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Twitter picture

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s


Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: