Sędziowie na próbę – projekt nowelizacji Konstytucji

Trybunał Konstytucyjny zasygnalizował Sejmowi konieczność rozważenia podjęcia inicjatywy ustawodawczej w przedmiocie unormowania systemu powoływania osób sprawujących władzę sądowniczą, z uwagi na skierowane skargi konstytucyjne kwestionujące zgodność ustawy zasadniczej z instytucją asesora sądowego. Nie wdając się w szczegóły wystarczy powiedzieć, że w skargach wyrażone zostały daleko idące wątpliwości czy asesor, tj. osoba nie posiadająca gwarancji niezawisłości, może sprawować wymiar sprawiedliwości zarezerwowany tylko dla sędziów.

W związku z tym, że Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Krajowa Rada Sądownictwa podziela pogląd o niekonstytucyjności asesury, Prezydent RP przedstawił projekt nowelizacji art. 179 Konstytucji, wprowadzający instytucję sędziego na próbę, którego zamysłem jest uzgodnienie stanu prawnego z Konstytucją. Projekt jest kontrowersyjny, gdyż w istocie prócz nazwy (zamiast asesor – sędzia na próbę) zmieni się niewiele, a w szczególności sędzia na próbę nadal będzie pozbawiony kluczowej gwarancji niezawisłości, jaką jest nieusuwalność.

Art. 179 Konstytucji po nowelizacji ma otrzymać brzmienie:

Art. 179. 1. Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczpospolitej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.

2. Sędziowie są powoływani na czas nieoznaczony, jednakże sędziowie sądów orzekających wyłącznie w pierwszej instancji powoływani są po raz pierwszy na czas od 2 do 4 lat.

Jak wynika z projektu, czasowe powołanie do pełnienia urzędu sędziego ma dotyczyć tylko osób powoływanych na stanowisko sędziego po raz pierwszy i tylko w sądach, które orzekają w pierwszej instancji. Zgodnie z zamysłem nowelizacji wyrażonym w uzasadnieniu projektu, dotyczyć ma on sędziów sądów rejonowych, wojskowych garnizonowych i wojewódzkich administracyjnych.

Problem pojawia się przy sądach rejonowych, gdyż nie rozpoznają one spraw wyłącznie jako sądy I instancji. Zgodnie bowiem z art. 39823 § 2 Kpc, jeśli w sprawie kosztów procesu lub kosztów sądowych orzekł referendarz sądowy, to skargę od takiego orzeczenia sąd rejonowy będzie rozpoznawał jako sąd II instancji. W efekcie szerokie rozumienia słowa „sprawa” w art. 179 ust. 2 Konstytucji spowoduje, że nowelizacja przyniesie spore zagrożenie, gdyż sędziowie sądów rejonowych nie będą mogli zostawać sędziami na próbę, bowiem sądy rejonowe nie będą sądami, które rozpoznają sprawy wyłącznie w I instancji. Oznaczać to będzie dwojaki skutek. Po pierwsze, pełnoprawnymi sędziami zostawać będą osoby zaraz po aplikacji, co jest bardzo złym pomysłem, gdyż aplikacja sądowa, to zdecydowanie zbyt mało, by do końca życia móc być nieusuwalnym sędzią. Po drugie – brak będzie nowych powołań do zawodu sędziego.

Oczywiście, słowo „sprawa” można rozumieć wąsko i uznać, że dotyczy ono jedynie spraw, co do istoty, a nie kwestii ubocznych, jednakże liczenie na to, że Trybunał Konstytucyjny podzieli ten pogląd jest obarczone bardzo dużym ryzykiem, w szczególności dlatego, że we wskazanym przepisie Kpc ustawodawca posługuje się właśnie słowem „sprawa”. Uznanie zatem, że w Konstytucji „sprawa” oznacza co innego niż w Kpc, wymagałoby dosyć dużego wysiłku.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s


%d blogerów lubi to: